دلیل گرانی دلار چیست؟/ سلطانی زاده: منتظر این اتفاق در بازار ارز نباشید

به گزارش ایران ماین روند افزایشی بر بازار ارز و طلا حاکم شده است؛ روندی که به سرعت تبعات خود را در لایه عمومی قیمتها نشان داده و تورم را دوباره به مدار بیش از ۴۰ درصد رسانده است. اکنون همه تحلیل‌گران و موسسات پژوهشی اقتصادی معتقدند ایران دوباره وارد عصر رکود تورمی شده و انتظار می‌رود با توجه به سیاستگذاری‌های منجر به گران‌سازی، دوباره رکورد تورم بالا در کشور جابجا شد؛ رکوردی که در ۱۴۰۱ با تورم ۵۳.۱ درصد توسط دولت سیزدهم شکسته شد.

این میان به نظر می‌رسد سیاستگذار به طور مستقیم نقش پررنگی در بالا رفتن بهای ارز داشته است. سیاستگذار مانند دفعات پیشین که تصمیم به بالا رفتن نرخ گرفت، ابتدا تخصیص ارز ترجیحی را نزول داد و سپس با جابجایی تمام تقاضای ارز به نرخ‌های بالاتر، همزمان با بالا رفتن بهای ارز ترجیحی، زمینه جهش‌های قیمتی در بازار آزاد غیررسمی را هم فراهم کرده است.

پس از جنگ ۱۲ روزه و به ویژه پس از اینکه مشخص شد فعلا مذاکرات منجر به گشایشی نخواهند شد، انتظارات تورمی در کشور صعود کرد و می‌شد پیش‌بینی کرد که نرخ دلار بالا برود. در حالی که پیش از جنگ ۱۲ روزه دولت و بانک مرکزی نرخ هر دلار ایالات متحده در حوالی ۸۰ هزار تومان نگه داشته بودند، در آخرین روزهای تیرماه نرخ هر دلار کمتر از ۸۷ هزار تومان بود. این در حالی است که هم اکنون نرخ هر دلار ایالات متحده به بیش از ۱۳۰ هزار تومان رسیده است. گفتنی است که در آخرین روزهای شهریور پارسال که دولت چهاردهم به تازگی سکان اداره کشور را به دست گرفته بود نرخ دلار در بازار غیررسمی کمتر از۶۰ هزار تومان بود. در طول یکسال و سه ماه گذشته نرخ دلار بیش از دو برابر شده است.

در این باره کامران سلطانی‌زاده، دبیر سابق کانون صرافان ارز راجع به نقش سیاستگذار در  بالا رفتن نرخ ارز به ایران ماین گفت: سیاستگذار در عمل منفعلانه برخورد می‌کند و تبدیل شده به نظاره‌گر صرف بازار. متاسفانه نه تنها منفعل مانده‌اند بلکه حتی به وعده‌هایی که داده‌اند هم عمل نکردند. از این منظر بی عملی سیاستگذاری به نوعی همراهی با بالا رفتن قیمتها هم تفسیر می‌شود.

وی در مورد وعده‌های سیاستگذار توضیح داد: چندی پیش بود که آقای فرزین در مقام رییس کل بانک مرکزی وعده داد که پتروشیمی‌ها با بالا رفتن نرخ ارز، اقدام به عرضه کنند. همانطوری که مشاهده کردیم در هفته‌های گذشته هم نرخ ارز رسمی به شدت بالا رفته و هم نرخ آزاد و در این شرایط با اینکه کمی عرضه ارز بیشتر شده ولی هنوز خبری از بازگشت ارز پتروشیمی‌ها نیست. این عدم عرضه بدون شک نقش پررنگی در جهش‌های قیمتی دارد.

مخابره سیگنال گرانی از کجاست؟

یکی از مهمترین دلایلی که دولتها اقدام به بالا رفتن نرخ ارز می‌کنند، به ماجرای بازنگشتن ارز حاصل از صادرات شرکتهای بزرگ بر می‌گردد. گفته می‌شود در این سالها صادرکنندگان بیش از ۱۰۰ میلیارد دلار از ارز حاصل از صادرات را به کشور بازنگردانده‌اند. این مهم نقش بسیار پررنگی در مشکلات کشور دارد. کافی است به این نکته توجه کنیم که ۱۰۰ میلیارد دلار بیش از کل نقدینگی موجود در کشور است. در پایان اسفند ۱۴۰۳ مجموع کل نقدینگی بیش از ۱۰ هزار همت بود.

این فعال حوزه ارز در ادامه گفت: در ادامه سیاستهای غلطی که تا امروز داشته، سیاستگذاران به سیاستگذاری ادامه می‌دهند و به همین دلیل نتایجی که به‌دست می‌آید هم مشابه چیزهایی است که قبلا به دست آمده است. آقایان مانند گذشته ابتدا نرخ ارز آزاد را بالا می‌برند و سپس نرخ ارز ترجیحی را که به طور مستقیم تورم را بالا رفتن می‌دهد.

سلطانی زاده راجع به جابجایی داوطلبان ارز به تالار دوم و نقش آن در بالا رفتن قیمتها گفت: مانند گذشته عمل کردند. یعنی ابتدا نرخ ارز غیررسمی را تا نزدیک ۱۳۰ هزار تومان بالا رفتن دادند و سپس به بهانه فاصله زیاد میان نرخ‌ها، نرخ ارز ترجیحی را بالا بردند. دقیق‌تر اگر بخواهم بگویم ابتدا ارز وارد کردن یکسری کالاها که با ۲۸۵۰۰ تومان انجام می‌شد را حذف و آنها را به تالار اول با نرخ ۷۰ هزار تومانی حواله دادند. سپس ارز ۷۰ هزار تومانی را حذف و همه را به تالار دوم هدایت کردند، یعنی ارز ۲۸۵۰۰ تومانی وارد کردن تبدیل به ارز ۱۱۰ هزار تومانی شد.

او با اشاره به نقش نرخ گذاری دولتی، بر روند قیمتها در بازار غیررسمی یا آزاد توضیح داد: بازار به طور کلی متاثر از جهت‌گیری ارز رسمی است. در عمل هم سیاستگذار سیگنال گرانی را به بازار داده است. اگر این اقدامات نبود، نرخ در بازار به این لایه نمی‌رسید. وقتی سیاستگذار ارز رسمی را گران می‌کند بازار مطمئن می‌شود که بناست بالا رفتن نرخ داشته باشیم.

وی تاکید نمود: سیاستگذار با سیگنال گرانی، بازار را به سمت بالا رفتن نرخ‌ها برد و چنین چیزی را نمی‌توان امروز کتمان کرد. وقتی نرخ رسمی بالا می‌رود، نرخ غیررسمی هم خودش را با یک نسبتی با نرخ رسمی، بالا رفتن می‌دهد و همین می‌شود که وقتی نرخ ارز ترجیحی دستکاری و گران می‌شود نرخ‌ها در بازار از حدود ۱۰۰ هزار تومان به بیش از ۱۳۰ هزار تومان می‌رسد.

وی راجع به نرخ طلا گفت: طلا هم متاثر از نرخ جهانی اونس است و هم نرخ بازار غیررسمی دلار. هر دو این عوامل فزاینده بودند که سبب شدن در بازار ایران هم قیمتها به شدت افزایشی شوند و رقم ها تجربه نشده‌ای مانند ۱۵۸ میلیون تومان برای سکه تمام بهار آزادی هم به تثبیت برسد.

سلطانی زاده راجع به اینکه فعلا بازار ارز سودده‌تر است یا طلا پاسخ داد: من فکر می‌کنم بازار ارز همچنان امن‌تر باشد. البته هر دو روند رو به رشدی دارند ولی در لایه جهانی امکان دارد تغییری در سیاستهای تعرفه‌ای ترامپ یا مسائل اثرگذاری چون این رخ دهند که می‌تواند روند جهانی طلا را دگرگون کند ولی بازار ارز در ایران بعید است دوباره به قیمتهای پایین‌تر گذشته برگردد و به همین جهت فکر می‌کنم خرید ارز سودده تر باشد.

او راجع به اینکه چرا فکر نمی‌کند نرخ ارز ارزان خواهد شد، گفت: وقتی هیچکدام از مسئولان دلواپسی نسبت به دلار ۱۳۰ هزار تومانی ندارند و علیه این وضعیت صحبت نمی‌کنند، یعنی با این نرخ موافق هستند و انتظار آن را داشتند پس نه تنها نرخ‌ها نزول نخواهد یافت که می‌توانم بگویم روند افزایشی باز هم در ماههای آینده ادامه می‌یابد.