نرخ دلار تحت تاثیر سیاست مذاکره است/ امکان دارد تا 30درصد هم نزول پیدا کند

به گزارش ایران ماین حسین سلاح ورزی در روزنامه اعتماد نوشت: الان هم بخش مهمی از نزولی شدن نرخ ها ناشی از این است که بازار احساس می‌کند احتمال توافق میان ایران و امریکا بیشتر شده و در نتیجه بخشی از دلواپسی‌ها راجع به آینده کمتر شده است. ولی مساله مهم اینجاست که بسیاری یا بیش از حد خوشبین هستند یا صرفا هیجانی تحلیل می‌کنند.

اگر بخواهیم واقع‌بینانه نگاه کنیم، باید بین «اثر روانی توافق» و «اثر واقعی اقتصادی توافق» تفاوت قائل شویم. بازار معمولا قبل از وقوع اتفاقات واکنش نشان می‌دهد. یعنی صرف اینکه احتمال توافق بالا برود، می‌تواند باعث ریزش دلار شود؛ حتی قبل از اینکه هنوز چیزی عملا اجرا شده باشد، چون بخشی از نرخ فعلی دلار در ایران فقط نرخ واقعی ارز نیست؛ بخشی از آن در واقع نرخ ترس، نااطمینانی، تحریم، دلواپسی از جنگ، محدودیت نقل و جابجایی پول و بی‌اعتمادی به آینده اقتصاد است.

طبیعی است اگر بازار احساس کند این خطرات کمتر می‌شود، نرخ‌ها عقب‌نشینی کنند. ولی این تصور که اگر توافق شود ناگهان همه ‌چیز به شرایط سال‌های اول برجام برمی‌گردد، به نظر من تحلیل دقیقی نیست.

اقتصاد امروز ایران با اقتصاد سال ۱۳۹۴ تفاوت زیادی دارد. آن زمان هنوز حجم نقدینگی تا این حد بزرگ نشده بود، فرسودگی اقتصادی به این شدت نبود، سرمایه‌گذاری داخلی و خارجی تا این اندازه آسیب ندیده بود و مهم‌تر از همه، لایه اعتماد عمومی به اقتصاد و پول ملی مثل امروز تخریب نشده بود.

مشکل اقتصاد ایران فقط تحریم نیست که با یک توافق همه ‌چیز حل شود. ما امروز با تورم مزمن، کسری بودجه سنگین، ناترازی جدی بانک‌ها، توسعه بی‌رویه نقدینگی و نزول سرمایه‌گذاری مواجهیم. حتی اگر توافق هم صورت بگیرد، این مشکلات یک‌ شبه از بین نمی‌روند. توافق می‌تواند فشار را کمتر کند، می‌تواند بخشی از ریسک را حذف کند. می‌تواند فروش نفت و دسترسی به منابع ارزی را بهتر کند، ولی الزاما به معنی درمان کامل اقتصاد نیست.

به همین دلیل اگر توافقی حاصل شود، به احتمال زیاد بازار در کوتاه‌مدت واکنش هیجانی نشان می‌دهد و امکان دارد دلار افت قابل‌توجهی را تجربه کند. حتی نزول ۲۰ تا ۳۰درصدی هم دور از ذهن نیست.

بازار ایران همیشه در واکنش به اخبار سیاسی دچار افراط می‌شود؛ چه در افزایش و چه در نزول. بنابراین امکان دارد برای مدتی نرخ‌هایی در محدوده ۱۴۰ تا ۱۵۰ هزار تومان دیده شود. ولی اینکه بعضی‌ها تصور می‌کنند دلار به رقم ها خیلی پایین‌تر برمی‌گردد، به نظر من چندان واقع‌بینانه نیست؛ مگر اینکه توافقی بسیار گسترده، پایدار و همراه با اصلاحات جدی اقتصادی در داخل شکل بگیرد که فعلا نشانه روشنی از آن دیده نمی‌شود.

در مورد سکه و طلا هم یک سوءبرداشت رایج وجود دارد. خیلی‌ها فکر می‌کنند اگر دلار بریزد، سکه هم به همان نسبت سقوط می‌کند. درحالی که نرخ سکه فقط تابع دلار نیست؛ نرخ جهانی طلا هم نقش مهمی دارد. الان هم بازار جهانی طلا به خاطر تنش‌های سیاسی، جنگ‌ها، دلواپسی‌های اقتصادی و سیاست‌های امریکا همچنان در لایه نسبتا بالایی قرار دارد، بنابراین حتی اگر دلار داخلی نزول پیدا کند، امکان دارد سکه به آن شدت افت نکند.

ضمن اینکه در ایران طلا هنوز برای بخش زیادی از مردم یک پناهگاه امن به شمار می‌رود. وقتی اعتماد به آینده اقتصاد پایین باشد، مردم همچنان بخشی از سرمایه خود را به سمت طلا می‌برند، به همین دلیل معمولا افت سکه کمتر از افت دلار می باشد.

از آن طرف هم نباید فراموش کرد که اگر مذاکرات شکست بخورد یا توافق صرفا ناپایدار باشد، بازار می‌تواند خیلی سریع برگردد، چون بخشی از نزول فعلی دلار ناشی از امید به توافق است. اگر این امید از بین برود، همان انتظارات تورمی و دلواپسی‌ها دوباره فعال می‌شود و بازار امکان دارد حتی وارد موج جدیدی از بالا رفتن نرخ شود.

برداشت من این است که توافق احتمالی می‌تواند در کوتاه‌مدت شوک کاهشی جدی به بازار ارز و سکه وارد کند و بخشی از التهاب اقتصاد را بکاهد، ولی تصور اینکه صرف توافق همه مشکلات اقتصادی ایران حل می‌شود یا نرخ پول ملی ناگهان احیا می‌شود، به نظر من خوش‌بینی بیش از حد است.

اقتصاد ایران امروز با مشکلاتی عمیق‌تر از صرف تحریم مواجه است و بدون اصلاحات واقعی در ساختار بودجه، بانک‌ها، سیاست‌های پولی و فضای سرمایه‌گذاری، حتی توافق هم فقط می‌تواند بخشی از بحران را کنترل کند نه اینکه آن را کاملا  از بین ببرد.